Ο Άντον Γιάνσα (περ. 20 Μαΐου 1734 – 13 Σεπτεμβρίου 1773) ήταν Σλοβένος μελισσοκόμος και ζωγράφος. Παρά το ταλέντο του στη ζωγραφική, το πραγματικό του πάθος ήταν οι μέλισσες. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους πρωτοπόρους της σύγχρονης μελισσοκομίας.
Βιογραφία και Μελισσοκομική Καριέρα
Ο Γιάνσα γεννήθηκε σε μια μεγάλη οικογένεια στην Μπρέζνιτσα της Καρνιόλας (σημερινή Σλοβενία). Ο πατέρας του είχε πάνω από 100 κυψέλες, κι έτσι από μικρός ο Άντον ήρθε σε επαφή με τις μέλισσες και έμαθε τις βασικές πρακτικές της μελισσοκομίας.
Το 1769 άρχισε να εργάζεται επαγγελματικά ως μελισσοκόμος. Ένα χρόνο αργότερα διορίστηκε από την αυστριακή αυλή ως ο πρώτος βασιλικά διορισμένος δάσκαλος μελισσοκομίας για όλες τις αυστριακές χώρες. Φύλαγε μέλισσες στους αυτοκρατορικούς κήπους της Βιέννης (Augarten) και ταξίδευε σε όλη την Αυστρία, παρουσιάζοντας τις παρατηρήσεις του για τη μεταφορά κυψελών και την καλύτερη εκμετάλλευση των βοσκοτόπων.
Σπουδαιότητα στη Μελισσοκομία
Ο Γιάνσα έγινε γνωστός για τις διαλέξεις του και για τα δύο βιβλία που έγραψε στα γερμανικά:
-
Abhandlung vom Schwärmen der Bienen (1771)
-
Vollständige Lehre von der Bienenzucht (1775, μετά τον θάνατό του)
Στα βιβλία του τόνιζε ότι οι μέλισσες είναι εργατικά πλάσματα, που χρειάζονται λίγη φροντίδα για να παράγουν μέλι και κερί. Οι παρατηρήσεις του επηρέασαν σημαντικά την ευρωπαϊκή μελισσοκομία, και η αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία εξέδωσε διάταγμα που υποχρέωνε τους δασκάλους μελισσοκομίας να χρησιμοποιούν τα βιβλία του.
Καινοτομίες και Ανακαλύψεις
-
Δημιούργησε την κυψέλη Janša, με νέο μέγεθος και σχήμα, που μπορούσε να στοιβάζεται σαν μπλοκ.
-
Διακοσμούσε τα μπροστινά μέρη των κυψελών με ζωγραφιές, συνδυάζοντας την τέχνη με τη μελισσοκομία.
-
Απέκλεισε παλιές παρανοήσεις, όπως ότι οι αρσενικές μέλισσες φέρουν νερό.
-
Υποστήριξε ότι η βασίλισσα γονιμοποιείται στον αέρα.
-
Πρότεινε τη μεταφορά των κυψελών σε διαφορετικά βοσκοτόπια για καλύτερη παραγωγή μελιού.
Η κυψέλη Janša διατηρήθηκε από Σλοβένους μελισσοκόμους, και το 1884 τοποθετήθηκε τιμητική πλάκα στο σπίτι όπου γεννήθηκε. Το Μουσείο Μελισσοκομίας στη Radovljica φέρει επίσης το όνομά του, τιμώντας τη συνεισφορά του στη μελισσοκομία.
Κάθε χρόνο, στις 20 Μαΐου, γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας. Η ημερομηνία αυτή δεν επιλέχθηκε τυχαία: ήταν η μέρα που το 1734 βαφτίστηκε ο Άντον Γιάνσα.
Η ιδέα για την ημέρα αυτή ξεκίνησε από τη Σλοβενία και, τον Δεκέμβριο του 2017, τα κράτη μέλη του ΟΗΕ την ενέκριναν επίσημα. Από τότε, κάθε 20 Μαΐου, όλοι θυμόμαστε τη σημασία των μικρών αυτών εργατικών πλασμάτων και τον άνθρωπο που τα μελέτησε με τόσο πάθος, τον Άντον Γιάνσα.
